Fort V Dębina w Czosnowie to jeden z fortów wewnętrznego pierścienia Twierdzy Modlin, zbudowany pod koniec XIX wieku. Dziś stanowi ciekawy przykład dawnej architektury obronnej, ukrytej wśród przyrody.
Główny budynek Fortu V Dębina - Czosnów. Zdjęcie mojego autorstwa.
Fort został wzniesiony w latach 1883–1888 według typowego projektu oznaczanego jako wzór F1879. Była to konstrukcja dwuwałowa – z wyższym wałem przeznaczonym dla artylerii oraz niższym dla piechoty. Obiekt miał symetryczny układ z dwoma odcinkami czołowymi i dwoma barkami. W miejscach ich styku rozmieszczono kojce skarpowe, a dodatkowy, centralny kojec znajdował się na osi części czołowej. W rejonie szyi fortu zlokalizowano ceglane koszary, które były osłaniane przez kaponierę wykonaną również z cegły. Na terenie powstały także inne obiekty, takie jak schrony i magazyny prochu. Całość otaczał mur Carnota, a głęboka fosa obejmowała nie tylko fort, lecz także ciągnęła się wzdłuż szyi po obu jego stronach na znacznej długości.
Zakończenie budowy zbiegło się z pojawieniem się nowoczesnych materiałów wybuchowych, które znacząco zwiększyły siłę rażenia artylerii. W efekcie ceglane fortyfikacje przestały zapewniać odpowiednią ochronę i zaczęto zastępować je konstrukcjami z betonu oraz stali.
Główny budynek Fortu V Dębina - Czosnów. Zdjęcie mojego autorstwa.
Po 1894 roku przeprowadzono modernizację obiektu. Najważniejsze elementy bojowe przebudowano, stosując beton lub wzmacniając istniejące konstrukcje. W miejscu zlikwidowanego centralnego kojca powstała betonowa kaponiera przeciwskarpowa, połączona z koszarami za pomocą poterny biegnącej pod fosą. Podobne rozwiązanie zastosowano najprawdopodobniej również w forcie VIII. Kojce skarpowe przekształcono w obiekty betonowe i połączono je systemem podziemnych przejść z główną poterną. Zrezygnowano z układu dwuwałowego, pozostawiając jeden wał. Stropy tuneli wzmacniano stalowymi, łukowymi belkami. Na barkach planowano także instalację pancernych punktów obserwacyjnych.
Spojrzenie na fort z góry. Zdjęcie mojego autorstwa.
Porównanie wielkości - ja kontra fort. Zdjęcie mojego autorstwa.
Modernizacja nie została ukończona przed rokiem 1915. W czasie działań wojennych część umocnień mogła zostać wysadzona przez wycofujące się wojska rosyjskie, choć istnieje też możliwość, że zniszczenia są wynikiem prac saperskich prowadzonych po zakończeniu II wojny światowej.
Obecnie fort znajduje się w stanie znacznego zniszczenia, jednak wciąż można zobaczyć interesujące fragmenty, takie jak przeciwskarpa, odcinki potern czy wnętrza kaponier. Fosa jest częściowo wypełniona wodą, a większość elementów metalowych – w tym wzmocnienia stropów – nie zachowała się. Mimo to obiekt nadal stanowi ciekawy cel do odwiedzenia.
Betonowa kaponiera fortu. Zdjęcie mojego autorstwa.
Film z tego fortu już niedługo na moim Youtube! Zapraszam: Na Szlaku - Z Plecakiem i Kamerą - YouTube.
Dodaj komentarz
Komentarze